Tin sinh hoạt khoa học: “Người lạ thành quen: Quan hệ tộc người và đời sống chính trị thường ngày ở một xã vùng biên giới Việt Nam – Trung Quốc”

17/12/2019

Tin sinh hoạt khoa học: “Người lạ thành quen: Quan hệ tộc người và đời sống chính trị thường ngày ở một xã vùng biên giới Việt Nam – Trung Quốc”

Ngày 16 tháng 12 năm 2019, Viện Dân tộc học đã tổ chức buổi sinh hoạt khoa học do Thạc sỹ, Nghiên cứu sinh Vương Ngọc Thi Trình bày với chủ đề: “Người lạ thành quen: Quan hệ tộc người và đời sống chính trị thường ngày ở một xã vùng biên giới Việt Nam – Trung Quốc”. Kết qủa nghiên cứu rút ra từ luận án của người trình bày đã thu hút sự quan tâm và thảo luận sôi nổi của các cán bộ trong Viện.

 

Vừa là người nghiên cứu, vừa trở thành một đối tượng tham dự, NCS. Vương Ngọc Thi đã có những trải nghiệm thực tế về những vấn đề tộc người đã, đang và có nguy cơ xảy ra nhất là ở khu vực biên giới với địa bàn nghiên cứu lựa chọn là một xã thuộc tỉnh Lào Cai. Câu hỏi được NCS. đặt ra trong luận án là: Thực trạng quan hệ tộc người thiểu số và người Kinh vùng biên giới Việt Nam - Trung Quốc như thế nào? Những yếu tố nào dẫn tới những mâu thuẫn đó? Giải quyết những câu hỏi này, nghiên cứu áp dụng phương pháp quan sát tham dự, phỏng vấn sâu, phân tích tài liệu thứ cấp để tìm hiểu quan điểm, cách ứng xử của người dân tộc thiểu số và người Kinh ở địa bản nghiên cứu trước những định kiến tộc người, mâu thuẫn trong quan hệ buôn bán, đất đai, tôn giáo, tín ngưỡng. Khoảng trống trong nghiên cứu dân tộc học/nhân học được diễn giả xác định ở đây là từ góc nhìn vùng biên - từ những người dân sinh sống tại địa bàn nghiên cứu.

 

NCS. Vương Ngọc Thi trình bày trước Hội thảo

Từ đó, nội dung của luận án tập trung chủ yếu vào các vấn đề chủ yếu sau: 1. Tìm hiểu sự khác biệt trong cách tiếp cận tộc người với người lạ ở vùng biên, những xung đột gặp phải có thể là kinh nghiệm mà những người Kinh tới đây đều gặp phải; 2. Những diễn ngôn về cuộc chiến tranh biên giới Việt - Trung năm 1979, diễn ngôn của Nhà nước Việt Nam, diễn ngôn của Nhà nước Trung Quốc, diễn ngôn đương đại của cộng đồng người Kinh nói chung và người Kinh ở vùng biên giới nói riêng, qua đó thấy được sự yếu thế của các cộng đồng dân tộc thiểu số trong diễn ngôn của chủ nghĩa quốc gia dân tộc; 3. Cách ứng xử và quan điểm của người Kinh xung quanh những tương tác và mâu thuẫn xảy ra với người dân tộc thiểu số ở địa bàn nghiên cứu; 4. Ứng xử, quan điểm của người dân tộc thiểu số trong những tương tác và mâu thuẫn với cộng đồng người Kinh; 5. Những thay đổi trong ứng xử về không gian, thời gian để gần hơn với những thưc hành trong môi trường quốc gia - dân tộc. Qua phân tích, NCS. đã bước đầu đưa ra kết luận rằng cần có sự tách biệt giữa Nhà nước và người Kinh, do đây là một tộc người chủ đạo, có lợi ích và quá trình phát triển tộc người riêng biệt; Những ứng xử của người Kinh, đặc biệt là cán bộ người Kinh có vai trò quan trọng trong cả sự phát sinh cũng như giải quyết mâu thuẫn tộc người ở vùng biên; mâu thuẫn tộc người ở vùng biên cấu thành do nhiều yếu tố, nhưng nguyên nhân chủ đạo là vấn đề kinh tế và tài nguyên.

Chủ đề nghiên cứu này đã nhận được những phản hồi đa chiều và những góp ý tích cực của các nhà nghiên cứu trong Viện. Trong bối cảnh đổi mới của đất nước và định hướng nghiên cứu lâu dài của Viện, nghiên cứu này rất cập nhật và phù hợp bởi mục tiêu xuyên suốt của nghiên cứu là vấn đề xây dựng cộng đồng quốc gia dân tộc, hướng tới việc giải quyết vấn đề mâu thuẫn tộc người, định kiến tộc người. Các nhà nghiên cứu xác định nguyên nhân mấu chốt của những mâu thuẫn và định kiến này chính là xuất phát từ vấn đề nhận thức dẫn đến những hiện tượng được thể hiện trong các vấn đề kinh tế và tài nguyên đã được đề cập đến trong luận án. Đồng thời, một số nhà nghiên cứu cũng cho rằng kết quả luận án sau khi được thông qua có thể có đóng góp nhất định về mặt phương pháp khi đặt ra những vấn đề mà các nhà nghiên cứu nữ có thể gặp phải tại thực địa.


Lê Nguyễn


Các tin đã đưa ngày: