Sinh hoạt khoa học: Dân tộc học số - Câu chuyện cuộc đời của người Kachin và hợp tác nghiên cứu Dân tộc học số ở Việt Nam

25/04/2018

Sinh hoạt khoa học: Dân tộc học số - Câu chuyện cuộc đời của người Kachin và hợp tác nghiên cứu Dân tộc học số ở Việt Nam

Ngày 23 tháng 4 năm 2018, Viện Dân tộc học đã tổ chức buổi sinh hoạt khoa học với chủ đề: “Dân tộc học số - Câu chuyện cuộc đời của người Kachin và hợp tác nghiên cứu Dân tộc học số ở Việt Nam” do TS. Stan Tan Tangbau – Đại học RMIT và PGS.TS. Nguyễn Văn Chính – giảng viên Khoa Nhân học, Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội trình bày.

Dân tộc học số là một phương pháp tiếp cận Dân tộc học/Nhân học mới đang hình thành và phát triển trong giai đoạn hiện nay. Đây là một xu hướng tiếp cận gắn sự phát triển và các ứng dụng của internet với việc cho ra đời cách thu thập, lưu trữ và truyền bá thông tin đến xã hội một cách hoàn toàn mới, mang tính hợp tác so với những phương pháp tiếp cận Dân tộc học/Nhân học đã có trước đây. Buổi trình bày tập trung làm rõ quá trình hình thành phương pháp Dân tộc học số và việc ứng dụng phương pháp này trong dự án “Câu chuyện đời của người Kachin” (Kachin life stories) – một tộc người thiểu số ở Myanmar, do TS. Stan Tan Tangbau thực hiện.

 

TS. Stan Tan Tangbau

Theo diễn giả, phương pháp này đã bắt đầu được nghiên cứu từ những năm cuối thập niên 90, khi người dân bắt đầu học cách thích ứng với sự thay đổi của khoa học công nghệ và việc người dân đóng vai trò như một đối tượng được/bị nghiên cứu bởi các nhà khoa học đến từ những nền văn hóa khác dường như cần phải có sự thay đổi và phát triển hơn nữa. Phương pháp này đã trao quyền cho người dân kể về những câu chuyện đời thường và những trải nghiệm của mình, hoàn toàn mang tính cá nhân một cách sâu sắc nhất. Với sự phát triển của truyền thông kỹ thuật số như Facebook, Twice, Instagram hay Google… dân tộc học số đang dần dần trở thành một phương pháp tiếp cận mới khác với dân tộc học truyền thống. Phương pháp này đã xóa nhòa ranh giới giữa người nghiên cứu và người dân trong việc sản xuất và truyền tải thông tin bằng chính những câu chuyện cuộc đời được người dân tự kể, không đòi hỏi sự phân tích mang tính chủ quan của nhà nghiên cứu.  Nhiệm vụ của các nghiên cứu chỉ còn là hệ thống lại nguồn dữ liệu mà người dân đã tạo ra một cách khoa học song song với việc tiếp tục đi đến thực địa làm việc với người dân theo những phương pháp tiếp cận truyền thống.

 

“Kachin life stories” là dự án nghiên cứu dân tộc học số đầu tiên do TS. Stan thực hiện, đã chứng minh rằng phương pháp tiếp cận mới này tạo ra nguồn dữ liệu sống và chúng luôn luôn được cập nhật theo sự thay đổi trong cuộc sống hàng ngày của người dân và biến động của xã hội.

 

Chủ đề này đã nhận được sự quan tâm của đông đảo các nhà nghiên cứu tham dự và trở thành nội dung thảo luân sôi nổi. Các nhà nghiên cứu đều cho rằng đây là một pháp tiếp cận mới và có tính ứng dụng cao. Tuy nhiên, cũng có ý kiến băn khoăn về tiêu chí lựa chọn nội dung xuất bản giữa một kho dữ liệu mở và có dung lượng rất lớn của dân tộc học số. Đồng thời, các học giả tham dự cũng đã đặt ra câu hỏi về những mặt hạn chế, tính khả thi của phương pháp tiếp cận này khi khai thác những vấn đề nhạy cảm như đời tư cá nhân, vấn đề chính trị… và làm thế nào để phát huy được lợi thế của phương pháp này đối với những vấn đề nhạy cảm đó.

 

Một số hình ảnh trong buổi sinh hoạt khoa học

 

 

 

 


Thùy Phan


Các tin đã đưa ngày: